Dodaj miejsce Zarejestruj się
 
 
 
Miejsca
 
 
 
   
 
  Dodaj ciekawe miejsce
 
 
 
 

Chrzanów, powiat chrzanowski

Chrzanów, powiat chrzanowski  
Miejscowość: powiat chrzanowski
 
Województwo: małopolskie
 
Lokalizacja: Okolice Katowic
 
Kategoria: kultura / sztuka
 
Ocena: 0 0 0 0 0 oceń
 
Zaloguj się, aby móc ocenić miejsce.
 
Dodane przez: Anonim
 
Zobacz też: Ogłoszenia turystyczne małopolskie »
 
Opis Zdjęcia (6) Komentarze (0) Mapa
///HISTORIA///
Pierwsze historyczne wzmianki o Chrzanowie pochodzą z XIII wieku. W dokumentach z tego okresu wymieniany jest Chrzanów i kasztelanowie Chrzanowscy. Według najbardziej prawdopodobnej hipotezy, kasztelania chrzanowska powstała w 1228 roku. Nie jest to jednak udokumentowane. Podobnie skąpe są informacje o początku miasta. Dokładana data nie jest znana, pewne natomiast jest to, że prawa miejskie Chrzanów otrzymał w XIV wieku. Najstarszy zapis o mieście pochodzi z księgi miejskiej (radziecko – ławniczej) datowanej na 1408 rok. Przez długi czas było to miasto prywatne. Właścicielami byli Ligęzowie z Bobrka. Poprawili oni organizacje miasta, szczególnie w dziedzinie handlu rudą ołowiu i bydłem. W 1641 roku w posiadanie miasta weszli Dębińscy, a 13 lat później Grudzińscy. Okres potopu szwedzkiego to czas upadku miasta. Ponowny rozkwit Chrzanowa nastąpił w 1740 roku, wraz z przejęciem miasta przez Józefa Ossolińskiego. W latach 1798 – 1809 Ziemia Chrzanowska była częścią dystryktu olkuskiego w austryjackiej Galicji Zachodniej, od 1809 do 1815 wchodziła w skład Księstwa Warszawskiego, później należała do Rzeczypospolitej Krakowskiej, a od roku 1846 stała się częścią austryjackiej Galicji. Właśnie z tych czasów pochodzi obecny herb miasta. Wielu chrzanowian brało udział w walce niepodległościowej. Walczyli w szeregach wojsk pod dowództwem Tadeusza Kościuszki, Jana Henryka Dąbrowskiego, wojska Królestwa Kongresowego, w powstaniach: listopadowym 1831 roku i krakowskim 1846 roku. Znani z powstań dowódcy to Józef Paterski i sztygar Antoni Lewicki. Na dynamiczny rozwój terenów chrzanowskich miały wpływ bogate złoża kruszców, a szczególnie unowocześnienie sposobu wydobywania i przetwarzania węgla kamiennego oraz jego transportu. Pięć lat później uruchomiono nową kopalnię rud cynku i ołowiu „Matylda”. W 1818 roku Senat Wolnego Miasta Krakowa założył tu dużą wytwórnie sukna. Początek poprzedniego wieku to czas silnego rozwoju przemysłowego regionu. Powstały wtedy największe zakłady przemysłowe: pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A. i "Stella", produkująca ogniotrwałe materiały ceramiczne. W roku 1923 powstaje w Chrzanowie Seminarium Nauczycielskie. W latach 1929 - 33 buduje się szpital powiatowy im. Józefa Piłsudskiego. Chrzanów jest okupowany przez Niemcy juz od czwartego dnia II wojny światowej. W listopadzie 1939 roku zostaje wcielony do Górnego Śląska i tym samym przyłączony do Rzeszy. Okres wojny był szczególnie tragiczny dla ludności żydowskiej. W 1940 roku w mieście powstało getto, które po trzech latach zostało zlikwidowane, a więźniów przewieziono do obozu koncentracyjnego w niedalekim Oświęcimiu. Pomimo niebezpieczeństwa ze strony okupanta silnie rozwijał się ruch oporu. Powstały komórki Armii Krajowej i Gwardii Ludowej. Organizowano akcje sabotażowe i dywersyjne. 24 stycznia 1945 roku Chrzanów został wyzwolony przez wojska II frontu ukraińskiego. Zniszczenia zabudowy nie były zbyt duże, ale liczba mieszkańców zmniejszyła się blisko o połowę, głównie na skutek eksterminacji żydowskich obywateli miasta. Po wojnie powstały liczne zakłady przemysłowe, przedsiębiorstwa komunalne, osiedla mieszkaniowe, placówki kulturalne i oświatowe. Miasto, posiadające status powiatowy, było centrum ziemi chrzanowskiej, silnie związanej z Krakowem. Reforma administracyjna z 1975 roku zlikwidowała powiat chrzanowski. Jego ziemie zostały podzielone: do województwa katowickiego trafiają Chrzanów, Trzebinia, Jaworzno i Libiąż, Krzeszowice pozostały w województwie krakowskim. Na początku lat osiemdziesiątych pojawiały się sygnały niezadowolenia z rozbioru powiatu i przyłączenia do woj. katowickiego. Na podstawie nowej reformy administracyjnej, która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. powstał na nowo powiat chrzanowski, który został włączony do województwa małopolskiego. Jednak powierzchnia powiatu chrzanowskiego została uszczuplona, prawie o połowę. Z terytorium powiatu wykrojono nowy, powiększony powiat jaworznicki, który włączono do woj. śląskiego. W skład powiatu wchodzą tereny gmin miejsko - wiejskich: Alwerni, Chrzanowa, Libiąża, Trzebini oraz gminy wiejskiej Babice.


///POŁOŻENIE///
Powiat chrzanowski zlokalizowany jest w północno-zachodniej części województwa małopolskiego, na pograniczu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej oraz Śląskiej. Posiada bardzo dogodne położenie geograficzne. Leży pomiędzy dwoma miastami wojewódzkimi, Krakowem i Katowicami. Stolicą powiatu jest miasto Chrzanów, umiejscowione w odległości około 50 km na północny-zachód od Krakowa, oraz około 30 km na wschód od aglomeracji górnośląskiej. Dobrą komunikację zapewnia rozbudowany układ dróg w tym przebiegająca przez powiat autostrada A4 oraz równoległa do niej linia kolejowa. Niedaleko od powiatu znajduj ą się dwa lotniska: jedno ponad 30 km od miasta Chrzanowa, w podkrakowskich Balicach, a drugie w odległości ok.65km- w Katowicach-Pyrzowicach.


///ZABYTKI///

GMINA ALWERNIA
Klasztor oo. Bernardynów

Najbardziej znanym zabytkiem jest barokowy klasztor i kościół oo. Bernardynów z charakterystyczna wieżą, widniejącą malowniczo na alwerniańskim wzgórzu, która stała się wizytówką miasta. Na uwage zasługują późno barokowe ołtarze. Ciekawymi obiektami zabytkowymi są rzeźby z XVII w i ambona z II połowy XVIII wieku. Przed kościołem na tzn. Rajskim Placu uwagę należy zwrócić na stacje Drogi Krzyzowej.

Zespół Pałacowo - Parkowy w Porębie Żegoty

Pałac rokokowo-klasyczny z drugiej połowy XVIII wieku przedstawia się dziś jako malownicza ruina. Pałac otoczony jest rozległym parkiem krajobrazowym z XIX wieku uznanym za zabytek przyrody. W parku znajduje się mauzoleum Szembeków z 1921 roku z cenna rzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz grota ze studnią, a w rejonie folwarku kamienna „mogiła” z żeliwnym krzyżem.

Kościół w Porębie Żegoty pw. Św. Marcina i Małgorzaty

Kościół wybudowano w 1762 r. a rozbudowano według projektu krakowskiego architekta Zygmunta Hendela w 1898r. Kościół jest jedno-nawowy, z wieżą zwieńczoną baniastym hełmem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na marmurowe ołtarze pochodzące z Katedry Wawelskiej, a przeniesione tu na przełomie XIX-XX wieku.

GMINA BABICE
Ruiny Zamku w Lipowcu

Ruiny zamku biskupów Krakowskich na wzgórzu Lipowiec. Legendy głoszą, że w zamku znajdowało się kiedyś prehistoryczne grodzisko, później zamek rycerski, od około 1295 roku stanowił własność Biskupa Jana Muskaty, w tym czasie wzniesiono romańską wieżę, która służyła za więzienie i celę skazanych na śmierć głodową, w 1656 roku zamek opanowali szwedzi , od 1968 roku udostęoniony zwiedzającym . W zamku warto zobaczyć ekspozycję, przybliżającą jego historię, ze szczytu wieży zamkowej można podziwiać wspaniałą panoramę okolicy.

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie u stóp góry zamkowej w Wygiełzowie. Oddział Muzeum w Chrzanowie powstał w 1968r. Zwiedzający mogą zobaczyć jak wyglądały kiedyś domy drewniane charakterystyczne dla zachodniej Małopolski, można tu zobaczyć zagrodę wiejską, obejmującą dom mieszkalny, połączony z oborą, stajnią, stodołą oraz spichlerzem. W domu znajdujemy wyposażenie, jakiego używała ludność w XIX wieku. W Parku zwiedzić można również kościół przeniesiony z Ryczowa z XVI wieku, Skansen stanowi element Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Kościół pw. Wszystkich Świętych

Kościół murowany p.w. Wszystkich Świętych w Babicach – dokładny rok budowy nie jest znany, pierwsze wzmianki pochodzą z 1470 roku, odbudowany został po spaleniu w XVIII wieku. W kościele warto zobaczyć barokowe portale, rokokowe ołtarze , barokową kadzielnicę, relikwiarz, a także chrzcielnicę.

GMINA CHRZANÓW
Chrzanów jest miastem o średniowiecznym rodowodzie. Z ówczesnych czasów zachował się szachownicowy układ rynku z wybiegającymi zeń ulicami. Drewniana XV i XVI-wieczna zabudowa spłonęła w okresie najazdu szwedzkiego. Nie zachował się także drewniany, piętrowy ratusz z zegarem istniejący jeszcze w XVIII w. Większość zachowanych zabytkowych budynków w śródmieściu pochodzi z końca XIX i początku XX w. W tym okresie powstał pierwszy plan regulacyjny Chrzanowa (1838r), który przewidywał przebudowę miasta oraz zadrzewianie śródmiejskich ulic w celu podniesienia estetyki. Ożywienie ruchu budowlanego przypadające na przełom XIX i XX w i okres międzywojenny, wynikało z rozwoju gospodarczego miasta, ponownego uruchomienia kopalni „Matylda", powstania fabryk lokomotyw czy zakładów ceramicznych.



Co warto zobaczyć:

Rynek Chrzanowski

Zespół kamieniczek Rynku - z połowy XIX w. i początku XX w. oraz Rynek wraz z wychodzącymi z niego ulicami Świętokrzyską, Kadłubek, 29 Listopada (dawniej Kościelecka) jest częścią zachowanego średniowiecznego układu urbanistycznego.



Aleja Henryka (Loewenfelda - jednego z właścicieli Chrzanowa), wytyczona i rozbudowana na przełomie XIX i XX w. jako droga łącząca dwór z dworcem kolei krakowsko-wiedeńskiej. Była ona miejską promenadą o szerokiej jezdni z kostki porfirowej i melafirowej, chodnikami po obu stronach oraz szpalerami kasztanowców, lip i klonów. Do dziś zachowała charakter głównej ulicy, przy której swoje siedziby mają instytucje samorządowe, wymiar sprawiedliwości, banki, firmy, organizacje oraz liczne placówki handlowo-usługowe.

Zabytkowy Lamus dworski

zabytkowy Lamus dworski - przy ul. Mickiewicza 13, budynek z końca XVI w., w części zbudowany z miejscowego kamienia. Przebudowany przez ostatnich właścicieli pod koniec XIX w. Obecnie siedziba Muzeum w Chrzanowie.

"Dom Urbańczyka"

„Dom Urbańczyka" - budynek z końca XIX w. w typie dworku, usytuowany w niewielkim ogrodzie. Zaprojektowany i zbudowany przez powiatowego budowniczego Franciszka Urbańczyka. Budynek jest ciekawym przykładem małomiasteczkowego budownictwa willowego o wyraźnych cechach regionalnych. Obecnie oddział Muzeum w Chrzanowie.



Dwór w Płazie

W sołectwie Płaza zachował się klasycystyczny pałac z XVIII/XIX wieku. Gruntownie przebudowany w 1900 r., przez arch. Zygmunta Hendla. Obecnie mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej.

Pomniki

Pomnik Zwycięstwa i Wolności na Placu Tysiąclecia ku czci poległych w powiecie chrzanowskim partyzantów Gwardii Ludowej i Armii Ludowej.



W parku w Kościelcu - Pomnik Braterstwa i Wdzięczności na miejscu grobów 1365 żołnierzy radzieckich poległych w walce Chrzanowa i okolic.



Zabytki Sakralne



Kościół Parafialny pw. Św. Mikołaja

Kościół parafialny p.w. św. Mikołaja z gotyckim prezbiterium z przełomu XIV i XV wieku, ze szkarpami i ostrołukowymi oknami oraz z barokową kaplicą św. Stanisława z 1641 r., nawa pochodzi z 1914 r., dzwonnica z XIII, XIV wieku; w kościele do najwartościowszych zabytków należą: wczesnorenesansowy świecznik spiżowy (1598 r.), gotycka monstrancja z XV w. oraz wczesnobarokowa łódka na kadzidło.

Kościół w dzielnicy Kościelec

Kościół w dzielnicy Kościelec, z 1843 r. z cennym sprzętem z poprzedniego kościoła z 1 poł. XVIII w., przeważnie klasycystycznym a nawet gotyckim; z 1484 r. pochodzi dzwon ze znakiem górniczym w postaci złożonych na krzyż kilofów.

Kościół pw. Św. Krzyża w Płazie

Kościół parafialny p.w. św. Krzyża w Płazie - z prezbiterium z 1526 r. oraz nawą z 1576 r., ołtarz główny - wczesnobarokowy, boczny - późnobarokowy, reszta wyposażenia przeważnie barokowa i klasycystyczna.





Cmentarz

Cmentarz parafialny, na którym znajduje się pomnik uczestnika powstania styczniowego, porucznika Elji Marchettiego, adiutanta Francesco Nullo, który zginął w 1863 r. w bitwie pod Krzykawką oraz kaplica Loewenfeldów, z początku XX w. zaprojektowana przez architekta Teodora Talowskiego.

Cmentarz wyznania mojżeszowego przy ul. Podwale, którego najstarsze nagrobki pochodzą z XVIII wieku.

GMINA LIBIĄŻ
Młyn wodny w Żarkach z 1834 roku

Kościół p.w Przemienienia Pańskiego w Libiążu

Kościół p.w Przemienienia Pańskiego w Libiążu – wzniesiony w 1912 roku wg projektu mistrza Teodora Talowskiego zwanego „Gaudim Północy”, w stylu imitującym dawny gotyk, w miejscu starego drewnianego kościoła, ufundowanego w roku 1730 przez hrabiego Jana Wielopolskiego. Ołtarz Świątyni swą neogotycką formą i artystycznym rozplanowaniem nawiązuje do ołtarza w krakowskim kościele Mariackim.

Cmentarzysko Kultury Łużyckiej w Żarkach – Kościół epoki brązu.

Zabytkowy cmentarz w Libiążu.

GMINA TRZEBINIA

Zespół Pałacowo Parkowy w Młoszowej

Najstarsze zmianki o tym pochadzą z XVI wieku. Obiekt, wybudowany w stylu neogotyckim, składa się z części pałacowej oraz przyległej do niej kaplicy. Do chwili obecnej zachował się w kształcie nadanym mu podczas przebudowy na przełomie XVIII i XIX wieku. przez Kejetana Florkiewicza i jego syna Juliusza.
Pałac, położony na terenie 17-hektarowego parku ze starym drzewostanem, otoczony jest murem z basztą i Bastionem Belwederskim. W 1998r. Zespół Pałacowo Parkowy w Młoszowej stał się własnością Akademii Ekonomicznej im.K.Adamieckiego w Katowicach. W Ośrodku prowadzone jest kształcenie akademickie oraz odbywaja się konferencje i seminaria.




Dwór Zieleniewskich

Rodowodem sięga XIII wieku. Ostatnimi właścicielami byli Paulina i Marian Zieleniewscy, których nazwisko do dnia dzisiejszego pozostało w nazwie dworu. Dwór posiada wiele charakterystycznych cech dla staropolskich dworów, m.in.: łamany dach polski, oraz czterokolumnowy portyk od strony zajazdu.
Obecnie jest siedzibą instytucji kultury organizującej liczne koncerty, wystawy i spotkania z ciekawymi ludźmi. Dwór Zieleniewskich oferuje także pokoje gościnne o wysokim standardzie, a w stylowych piwnicach znajduje się resteuracja i kawiarnia.

Sanktuarium Maryjne w Płokach

Powstała w początkach XIV stulecia. Słynie z cudownego obrazu Matki Boskiej nieznanego autora, który pochodzi z XV wieku. Sława obrazu płockiego spowodowała, że został on ukoronowany koronami papieskimi, a Sanktuarium odwiedzane jest przez licznych pielgrzymów.





Sanktuarnium Matki Bożej Fatimskiej w Trzebini

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa słynie z cudownej Figury Matki Bożej Fatimskiej umieszczonej w kaplicy. Szczególną uwagę w kościele zwracają barwne witraże, 35 – głosowe organy i widoczna z daleka wieża kościelna. Kościół i klasztor są otoczone rozległym parkiem, w którym znajduje się w kamiennej grocie figura Matki Bożej. W parku rozmieszczone są również stacje drogi krzyżowej. W klasztorze młodzi ludzie przygotowują się do życia kapłańskiego i zakonnego. Przy kościele znajduje się grobowiec Salwatorianów i pierwszy w Polsce Dom Rekolekcyjny dla osób świeckich. Do dobrej tradycji należy organizowanie w klasztorze księży Salwatorianów koncertów muzyki kameralnej.
zapraszamy na strone www.powiat-chrzanowski.pl
 
 
 
Zobacz też Inne ciekawe miejsca
 
 
 
 
Najaktywniejsi użytkownicy
 
  3033 pkt
 
  Adam-turysta
 
  2106 pkt
 
  toja1358
 
  916 pkt
 
  tallar6
 
  740 pkt
 
  Blitzkrieg
 
  648 pkt
 
  emes
 
 
 
 
Zobacz też
 
Ogłoszenia turystyczne w Polsce
 
 
 
 
ZaMiasto.com.pl - miejsca, zabytki, atrakcje
 
Witamy na serwisie ZaMiasto.com.pl. Jest to portal tworzony przez użytkowników, którzy zamieszczają własne propozycje (opisy, zdjęcia, komentarze, mapy) ciekawych miejsc do odwiedzenia. Znajdziesz tu propozycje zabytków, muzeów, miejsc nad jeziorami, do wypoczynku, zamków, szczytów górskich i innych atrakcji, które warto odwiedzić. Skorzystaj z mapy Polski lub wyszukiwarki, żeby znaleŸć propozycje ciekawych miejsc i zabytków.
 
Miejsca w lesie i nad jeziorem
 
Kontakt       Polityka prywatnosci       Polityka cookies       Regulamin       Reklama       Inne nasze serwisy
 
Internet Age - sieć serwisów internetowych